نگاهی به فلسفه گیاهخواری

محل تبلیغات شما محل تبلیغات شما

تقریبا همه ما واژه گیاهخواری (vegetrian) را شنیده ایم و اینکه برخی افراد از جمله افراد معروف گیاهخوار هستند و شاید در اطرافیان نیز فردی گیاهخوار را بشناسید.اما حقیقت این است که بسیاری صرفاً آشنایی کلی و مختصری با گیاهخواری دارند و ممکن است کمی درباره آن از دوست گیاه خوار خود شنیده یا در مقاله ای در یک مجله بصورت محدود خوانده باشند و صرفا با گیاهخواری از دیدگاه آن دوست یا نویسنده مقاله آشنا شده باشند. در ادامه تلاش خواهد شد که ساده اما از وجوه مختلف با گیاهخواری آشنا شویم.

گام اول در آشنایی با گیاهخواری این است که بدانید انواع مختلفی از گیاهخواری و با دلایل مختلف داریم. در عمل گیاهخواران براساس رژیم غذایی خود به چند گروه اصلی که به شرح زیر هستند تقسیم می شوند.

1. گروه بزرگی از گیاهخواران از خوردن هر نوع گوشتی پرهیز میکنند ولی با خوردن لبنیات یا فراورده های مرتبط مشکلی ندارند و در ضمن ممکن است گیاهان را بصورت پخته یا سرخ شده یا خشک شده و بطور کل فارغ از فراوری صورت گرفته میل کنند. این گروه بزرگترین گروه گیاهخوران هستند و عموماً وقتی صحبت از گیاهخواری یا وجیترن یا مثلا رستوران یا غذاهای مناسب گیاهخوران است صحبت از این گروه و این شیوه است.

2. گروهی از گیاهخوران ضمن نخوردن گوشت از خوردن لبنیات یا محصولات لبنی یا تخم مرغ هم پرهیز میکنند.

3. گروه دیگری  نه تنها از خوردن گوشت و فراورده های حیوانی پرهیز میکنند بلکه معتقد به خوردن میوه یا سبزیجات بصورت خام و بدون فراوری خاص مانند پختن یا سرخ کردن هستند. این گروه به خام خوارها معروف هستند.

علاوه بر گروههای بالا که ممکن است اسم های مختلفی هم داشته باشند یک گروه نسبتاً معروف نیز وجود دارد که به « وگان » معروف هستند این گروه اگرچه زیرمجموعه گیاهخواری به حساب می آید اما با گیاهخواران یا وجیترن ها کمی تفاوت دارد. این گروه عقاید بنیادی تر (یا شاید به نظر برخی افراطی تر) در ارتباط با محیط زیست و طبیعت دارند. « وگانیسم » فراتر از صرف داشتن رژیم غذایی خاص است و بیشتر شبیه یک مکتب فکری یا سبک زندگی است و فراتر از گیاهخواری به مواردی مثل حفظ محیط زیست، حیوان آزاری یا عدم استفاده از پوشاک تولید شده از پوست حیوانات و ... نیز توجه دارند. از لحاظ رژیم غذایی وگانها جایی بین گیاهخواری و خام خواری هستند ولی بطور کل از خوردن یا استفاده از هرگونه محصول حیوانی (حتی عسل) پرهیز میکنند.

همانطور که اشاره شد عموم گیاهخوران در گروه اول هستند و عموماً وقتی فردی میگوید گیاهخوار است احتمالا منظورش همین گروه است مگر آنکه مشخص بگوید وگان است یا مثلا رژیم غذایی خام خواری را دنبال میکند. (برخی از رژیمی غذایی خام خواری برای درمان یا کاهش اثرات برخی بیماریها استفاده میکنند)  اما در نهایت اگر مایل بودید میتوانید از او درباره جزئیات رژیم غذایی اش سوال کنید. اما جدا از آنکه گیاهخواران چه رژیم غذایی دارند فلسفه و دلایل آنها برای چنین رژیم غذایی متفاوت باشد در ادامه به برخی از دلایل مطرح شده در اینباره اشاره خواهد شد.

1.گیاهخواری رژیم غذایی مناسب برای انسان
گروه بزرگی از طرفداران گیاهخواری معتقدند که ساختار گوارشی انسان برای خوردن میوه و گیاهان مناسب است و حداقل برای هضم گوشت مناسب نیست.این قضیه از لحاظ علمی نیز تاحدودی درست است. اگرچه ممکن است فکر کنید که ما قرنها و در واقع هزاران سال است که شکار میکنیم و گوشت میخوریم و مشکلی هم نداریم اما به خاطر داشته باشید که حتی با وجود هزاران سال گوشت خواری، همچنان بسیاری در خوردن و هضم گوشت خام یا حتی نیم پز مشکل دارند. سیستم گوارشی انسان در هضم گوشت بخصوص به شکل خام مشکل دارد و گاهی هضم آنقدر طول میکشد که گوشت در سیستم گوارشی انسان به مرحله فساد هم می رسد و همچنین برخلاف بسیاری از حیوانات گوشت خوار سیستم گوارشی و بدن انسان نسبت برخی سموم، باکترهای ها و انگل های موجود در گوشت آسیب پذیرتر است و به زبان ساده تر انسان نمی تواند همانند یک حیوان گوشت خوار غذا بخورد و سلامت باشد! اگرچه برخی نخستیها که شباهتهای ژنتیکی زیادی با انسان  دارند گاهی (و فقط گاهی) گوشت خواری یا حتی شکار میکنند اما این موارد اندک و گهگاه است و در اکثر این موارد گوشت جزو رژیم غذایی هفتگی آنها هم نیست. اما همانطور که اشاره شد انسان برای هزاران سال گوشت را در رژیم غذایی خود داشته و منتقدان این دلیل گیاهخواری معتقدند انسان نیاز خود به پروتئین یا برخی ویتامینها را از طریق گوشت بهتر تامین میکند. به نظر میرسد انسان بدون خوردن گوشت بعید بوده است که سختی های زیستی  در این هزاران سال را دوام بیاورد. اما در پاسخ باید گفت در صورت نیاز و لزوم مشکلی با خوردن گوشت نیست اما آیا در زمانی که تنوع خوراکی های گیاهی وجود دارد و امکان تامین مواد غذایی مورد نیاز مانند پروتئین از محصولات گیاهی وجود دارد آیا همچنان نیازی به خوردن گوشت وجود دارد؟ در موارد معدودی که خوردن گوشت میتواند برخی ویتامینها یا مواد غذایی را نسبت به خوراکهای گیاهی بهتر تامین کند در واقع صحبت از مقدار بسیاری کمی از محصولات گوشتی در حد چند گرم در هفته است و در واقع این حجم بالا از محصولات گوشتی در رژیم غذایی انسان غیرلازم است و همچنین در طول سالهای اخیر و با بهتر شدن اقتصاد و درآمد و دامپروری صنعتی مصرف سرانه گوشت و چربی حیوانی بسیار بالا رفته است که باعث اثرات سو  مشخص و محسوس در انسان شده است. اگرچه از لحاظ علمی صرف حذف گوشت از رژیم غذایی به معنای سلامتی بیشتر برای انسان نیست اما مشخصاً کاهش مصرف گوشت و چربی حیوانی تاثیر مثبت و مشخصی در سلامتی دارد. علاوه بر اینها گروهی از گیاهخوران معتقدند که آنچه ما امروز به عنوان گوشت میخوریم در واقع مضرات بیشتری دارد و دلیل آنرا دامپروری صنعتی و استفاده از هورمن و آنتی بیوتیکها و پرورش حیوانات با فاصله زیاد از آنچه که در طبیعت پرورش پیدا میکنند میدانند. بگذریم از آنکه در بسیاری از کشورهای جهان سوم حیوانات نه از محصولات با کیفیت کشاورزی که از زبالهای انسانی یا پسماندهای صنعتی تغذیه میکنند.

همانطور که اشاره شد گروهی از گیاهخوران با خوردن لبنیات مخالف هستند این گروه دلایل متفاوت و متعددی دارند. بطور مثال برخی معتقدند لبنیات دارای چربی یا مواد غذایی زیاد و غیرلازم برای انسان بالغ هستند و بطور مثال شیر را صرفا مناسب فرزندان در حال رشد داران می دانند و نیازی به مصرف آن و بخصوص شیر دار دیگری برای انسان بالغ نیست. همچنین بخشی از هورمن های و باکتریهای موجود در بدن حیوانات در شیر آنها نیز هست که وارد بدن انسان می شود و ممکن است تاثیرات نامطلوبی بر بدن داشته باشد. در مورد برخی محصولات لبنی فراوری شده اگرچه قابل خوردن هستند اما در تولید آنها عملا شیر به مرحله از بریده شدن یا فساد می رسد که این گروه خوردن چنین موادی را نیز توصیه نمی کنند.

در انتها بایستی به خام خواری نیز اشاره کرد، خام خوارها معتقدند که خوردن گیاهان به صورت خام به حفظ سلامت بدن کمک  و به طبیعت انسان نزدیک تر است. گرما دادن به گیاهان میتواند باعث از بین رفتن ویتامینها و برخی مواد مغذی آنها شود و یا اینکه صرفاً پختن آنها باعث سرعت بخشیدن به هضم آنها و در نتیجه مثلا باعث تسریع در گرفتن قند و گرسنگی سریعتر و در نتیجه مصرف بیش از نیاز شود. این استدلال چندان هم بی پایه نیست و امروزه نیز در مواردی مثل چاقی یا مشکلات قند خون خوردن خوراکهایی مثل نان سفید یا برای فرد محدود می شود. خام خواری میتواند باعث تغییر در سوخت و ساز بدن شود (چرا که بدن برای هضم غذا باید تلاش بیشتری کند و در عین حال مواد غذایی بصورت ملایم تری وارد بدن می شوند) و همین مسئله باعث شده است برخی آنرا به عنوان یک شیوه درمانی مکمل برای برخی بیماریها (مواردی از سرطان یا...) پیشنهاد کنند هرچند دلیل علمی و پزشکی مستدلی در این زمینه وجود ندارد.

2.گیاهخواری مناسب برای محیط زیست
در سالهای اخیر گیاهخواری به عنوان یک سبک زندگی که میتواند به محیط زیست کمک کند مطرح شده است. اما چگونه چنین چیزی ممکن است؟ جواب ساده است جمعیت زیاد انسان و مصرف بیش از حد گوشت باعث پرورش صنعتی و در سطح کلان حیوانات شده است. جالب است بدانید بخش قابل توجهی از گازهای گلخانه ای که باعث گرمایش و تغییرات زیستی در زمین می شود حاصل دارانی است که برای گوشتشان پرورش داده می شوند و همچنین ضایعات و پسماندهای آنها نیز عامل مهمی در آلودگی محیط زیست است. برخی  در نقد این مسئله می گویند که خوردن گیاهان و در واقع کشاورزی هم تاثیرات نامطلوب زیستی دارد اما نگاهی به آمار کشاورزی در برخی کشورها مانند آمریکا  (با قدرت کشاورزی و دامپروری بالا و سرانه مصرف گوشت بالا)  نشان از آن دارد که خوراکهای گیاهی انسان تنها درصد کمی از کل محصولات کشاورزی است و بخش اعظمی از زمینهای تحت کشت برای پرورش خوراک دام و طیور و یا محصولات صنعتی (مانند روغنها) اختصاص دارد. مشخصاً برای هر کیلو گوشت حجم بالایی از محصولات کشاورزی (علوفه یا غلات) و همچنین مقدار قابل توجهی آب مصرف و طبیعتاً به تناسب مشابهی پسماند تولید می شود. در برخی کشورها مانند ایران دامپروری به شکل سنتی آن باعث کاهش پوشش گیاهی زمین و در نتیجه تبدیل شدن آن به بیابان می شود چرا که با توجه حجم بالای دامها و چراندن آنها در زمینها عملا دیگر چیز زیادی از پوشش گیاهی باقی نمی گذارد و حتی فرصت بازسازی را نیز از طبیعت میگیرد.

گیاهخوران معتقدند با کاهش مصرف محصولات گوشتی می توان این حجم بالای دامپروری صنعتی و مصرف منابع زمین را کاهش و به محیط زیست کمک کرد.

3. کاهش آزار به حیوانات
برخی گیاهخوران و بخصوص وگانها معتقدند که دامپروری به شکل امروزی آنها به معنای آزار حیوانات است. حیوانات سالها در یک جای کوچک و فاصله کمی از هم نگهداری می شوند که با زندگی عادی آنها در طبیعت فاصله دارد و به آنها انواع هورمن های رشد تزریق می شود و در نهایت این شیوه  باعث افزایش بیماریهای آنها می شود که استفاده از انواع آنتی بیوتیک ها را لازم میکند. همچنین وگانها معتقدند علاوه بر دامپروری برای مصرف گوشت تعداد قابل توجهی حیوانات در دنیا شکار یا پرورش داده می شوند که از پوست یا پشم آنها استفاده شود و از همین رو مخالف مصرف محصولات حیوانی در پوشاک نیز هستند.

4. مذهب و آئین
بخشی از گیاهخوران متاثر از مذهب یا مکاتب عرفانی هستند بخصوص با نفوذ فرهنگهای شرقی و مذاهب هندو و یا چیزهایی مانند یوگا و....در غرب این مسئله پررنگ تر شده است. پرهیز یا کاهش مصرف گوشت در مذاهب مختلف سابقه دارد و حتی در مذهب زرتشت (و در واقع ایرانیهای قدیم) روزهایی از سال زرتشتی ها از مصرف گوشت پرهیز می کنند. در برخی مذاهب و مکاتب مصرف گوشت را به افزایش خشونت یا تاثیر منفی در خوی انسانی مرتبط دانسته اند. اگرچه برای بسیاری این استدلالها قابل درک نیست اما برای ساده کردن قضیه کافیست فکر کنید قرار است خودتان سر گاو یا گوسفندی را ببرید و شاهد جان دادن آن و جهش خونش باشید برای خوردن  کباب در ویلا! و فکر کنید که سالها قرار است اینکار را انجام دهید.  استدلالهای مشابهی حتی در بین مسلمانان نیز هست و مثلا برخی معتقدند خوردن گوشت خوک جدا از اثرات سو در سلامتی باعث تغییر در خوی فرد می شود!  اگرچه تعداد زیادی از گیاهخوران در دنیا (بخصوص در آسیا) با پس زمینه مذهبی از خوردن گوشت پرهیز می کنند اما در واقع در بین گیاهخوران امروزی و آنها که به انتخاب خود گیاهخواری می کنند تاثیرات مذهبی کمرنگ تر است.

در آخر آنکه همانطور که اشاره شد گیاهخواری میتواند به دلایل مختلف و یا ترکیبی از دلایل اشاره شده باشد. ممکن است بر هر کدام از استدلالهای اشاره شده انتقاداتی نیز وارد باشد اما در نهایت باید پذیرفت که کاهش مصرف گوشت (و نه الزاماً قطع آن)  توسط انسان هم برای سلامتش و هم برای محیط زیست تاثیر مثبت دارد.


ãäÈÚ

مشخصات

  • منبع: http://shirazi.blogfa.com/post/415
  • کلمات کلیدی: گوشت ,خوردن ,انسان ,گیاهخواری ,غذایی ,مصرف ,رژیم غذایی ,خوردن گوشت ,مصرف گوشت ,محیط زیست ,برای انسان ,برخی کشورها مانند ,سیستم گوارشی انسان
  • در صورتی که این صفحه دارای محتوای مجرمانه است یا درخواست حذف آن را دارید لطفا گزارش دهید.

تبلیغات

محل تبلیغات شما
محل تبلیغات شما
عکس آقای خامنه ای

آخرین جستجو ها